Magdalena Furmanik-Kowalska o sztuce i kulturze Dalekiego Wschodu www.magdalenafurmanik.pl
Blog > Komentarze do wpisu

Pozorna pustka, czyli o obrazach Qiu Shihua

W malarstwie Qiu Shihua (ur.1940, Zizhong, prowincja Syczuan) Zachodni krytycy dostrzegają przede wszystkim wpływ Impresjonizmu, z którym artysta zetknął się podczas studiów we Francji w latach 80 XX wieku. Niektórzy badacze próbują zaliczyć twórcę do minimal artu, inni do nurtu abstrakcji monochromatycznej. Według mnie jednak nie mieści się on w żadnej z nich, ponieważ pomimo zapożyczenia Zachodniej techniki (malarstwa olejnego), jego obrazy powstają w oparciu o estetykę tradycyjnego, chińskiego malarstwa tuszowego. Przesiąknięte są filozofią Wschodu.

Qiu Shihua, Beztytułu, 2002, olej na płótnie, 86 x 127 cm

Qiu Shihua, Beztytułu, 2002, olej na płótnie, 86 x 127 cm

Element duchowy obecny w malarstwie pejzażowym, czyli obrazach gór i wód (shanshui hua), mający korzenie w przeplatających się teoriach taoizmu, buddyzmu chan, a także konfucjanizmu, był istotną częścią tworzenia, ale również odbioru dawnej sztuki w Chinach. Świadczą o tym słowa artysty, który o swoich obrazach mówi w następujący sposób:

Dla mnie północ, południe, wschód lub zachód nie liczą się, ani czerwony, żółty czy niebieski, a na pewno nie przeszłość, teraźniejszość lub przyszłość. Z niekończącą się pustką w sercu, nic nie zyskuję i nic nie tracę, to jest jedno i to samo. Takie są moje prace: proste i jasne, spokojne i puste. Wszelkie byty i niebyty są ukryte w nich, całkowicie samowystarczalnie. W zerowym punkcie oryginalne oblicze duszy ujawnia się [Wypowiedź artysty ze stycznia 2005 roku].

A jak my odbieramy, postrzegamy obrazy Qiu Shihua? Początkowo z daleka widzimy prawie biały, monochromatyczny obraz – Pustkę. Następnie zbliżając się nieco bliżej płótna przed naszymi oczyma zaczynają wyłaniać się lewie widoczne pejzaże, dostrzegamy szerszą gamę bieli i szarości. Podchodząc zaś blisko dostrzegamy, że obraz namalowany jest niezwykle rozcieńczoną farbą (nawiązanie do malarstwa tuszem), w kolorze czerwony, żółtym i niebieskim. To, co wydawało się białe zostało namalowane przy użyciu trzech podstawowych barw.

Qiu Shihua, Beztytułu, 2004, olej na płótnie, 90.5 x 152.5 cm

Qiu Shihua, Beztytułu, 2004, olej na płótnie, 90.5 x 152.5 cm

Silke von Berswordt Wallrabe podczas konferencji „Negotiating Difference. Chinese Contemporary Art in the Global Context”, która miała miejsce w Berlinie w 2009 roku, wysunęła na podstawie spotkania z pracami artysty oraz bazując na teoriach fenomenologii tezę, że znacząca jest sama czynność recepcji dzieł Qiu Shihua, a nie tylko ich „temat”. Zmienność odbioru ze względu na miejsce, z którego są oglądane, ilustruje znakomicie iluzyjność i płynność Rzeczywistość oraz subiektywność percepcji.

Malarstwo artysty świetnie odzwierciedla także chińską teorie yin xian, czyli „ukrytego – widocznego” w sztuce. Bu Yantu żyjący w czasach dynastii Qing (1644-1911) opisał ją w słowach:

Wszystko ponad Niebem ma swoją widoczną i ukrytą stronę. Widoczny jest zewnętrzny aspekt rzeczy, czyli ich yang; ukryty jest wewnętrzny obraz rzeczy, czyli ich yin. Jedno yin, jedno yang, oto jest Dao. (…) Pejzaż, który fascynuje malarza, powinien mieć równocześnie te dwa aspekty – widoczny i ukryty. (…) Obecność bez kształtu, lecz mająca niezawodną wewnętrzną strukturę. By ją oddać, winno się dać upust całej sztuce jawności i ukrycia!

Obrazy Qiu Shihua ukrywając realistyczny temat - pejzaż, odkrywają jednocześnie przed odbiorą rzeczywistość metafizyczną, płaszczyznę spotkania artysty z widzem.



czwartek, 14 maja 2015, magafurmanik

Polecane wpisy